Omgaan met grenzen vraagt moed. Moed om de vreemde ander te ontmoeten, zowel in onszelf als daar waar onze werelden elkaar raken. Ze kleuren ons dagelijks handelen, onze relaties, onze keuzes. In mijn coaching en trainingen zie ik hoe vaak mensen worstelen met het ongemak dat grenzen oproepen. Het is de spanning van de ontmoeting zelf die iets van ons vraagt.
Grenzen lijken vaak iets persoonlijks. Iets wat je voelt in je lichaam, wat je kunt benoemen en verdedigen. In westerse contexten kijken we er naar als individueel bezit, als iets wat je moet uitspreken om veilig te zijn. Wanneer je er met een transculturele blik naar kijkt, openen zich nieuwe lagen. Grenzen bewegen mee met relaties, met rollen, met de plek die iemand inneemt in het geheel. Soms zijn ze uitgesproken, maar vaak ook stil en impliciet voelbaar, zonder woorden.
Onder die relationele laag ligt een diepere ordening. Grenzen vertellen wie verantwoordelijkheid draagt, wie besluit, wie nabij mag zijn en wie afstand houdt. Ze raken aan macht, zorg en loyaliteit. En die ordening is nooit neutraal: ze is cultureel en historisch gevormd. In sommige culturele systemen worden grenzen collectief gedragen en zorgvuldig aangevoeld. In andere worden ze expliciet vastgelegd, benoemd en geïndividualiseerd. Geen van beide is juist of fout. Het zijn verschillende manieren om samenleven en samenwerken te organiseren.
Wanneer deze werelden elkaar ontmoeten; ontstaat vaak spanning. Omdat verschillende lagen en ordeningen tegelijk actief zijn. Die spanning hebben we eerst te verstaan en te onderzoeken: welke grens werkt hier, voor wie, en vanuit welke wereld of welk systeem?
Op de grens ontmoeten we elkaar alleen als we eerst de vreemde ander in onszelf hebben herkend. Laten we daar beginnen.
12 feb | Sociale veiligheid voorbij regels | Systemische leiderschapstraining voor directies van cultuurorganisaties | 3 middagen | Meer info
Beeld: Teeter-Totter Wall op de grens van Mexico en de VS
